الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
587
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
275 در بعضى از اين مدارك با كمى اختلاف آن را نقل كردهاند . ( مصادر نهج البلاغه 2 مصادر نهج البلاغه - مصادر نهج البلاغه - ج 3 صفحه 100 ج 3 صفحه 100 ) ( 388 . ) اين سخن را - كه در حقيقت بحثى است بين آن حضرت و طلحه و زبير - پيش از سيد رضى « ابو جعفر اسكافى » در كتاب « نقض العثمانيه » 1 ابو جعفر اسكافى - نقض العثمانيه - با تفاوتى نقل كرده است . و اين طبق نقلى است كه « ابن ابى الحديد » 2 ابن ابى الحديد - شرح نهج البلاغه - ج 7 صفحه 41 در نهج البلاغه آورده . ( ابن ابى الحديد ج 7 صفحه 41 ) در مورد اختلاف طلحه و زبير با امام ( ع ) در ذيل سخن 92 تحت شماره 210 در ص 406 به بعد توضيحاتى دادهايم . ( 389 . ) قبل از سيد رضى و بعد از او عدهاى اين سخن را از امام ( ع ) نقل كردهاند از جمله « ابو حنيفه دينورى » در كتاب « اخبار الطوال » 1 ابو حنيفه دينورى - اخبار الطوال - صفحه 155 صفحه 155 و « نصر ابن مزاحم » در كتاب « صفين » 1 نصر ابن مزاحم - صفين - ص 103 ص 103 و « ابن جوزى » در تذكرة الخواص 1 ابن جوزى - تذكرة الخواص - ص 154 ص 154 . اما اين كه دشنام دهندگان به شاميان چه افرادى بودند طبق همين مدارك « حجر ابن عدى » و « عمرو ابن حمق خزاعى » بودهاند كه امام عليه السّلام پس از شنيدن اين گونه سخنان ، آنها را خواست و از اين كار بازشان داشت ، عرض كردند : اى امير مؤمنان مگر ما بر حق نيستيم ؟ فرمود آرى ، عرض كردند مگر آنها بر باطل نيستند ؟ فرمود : بلى ، عرض كردند پس چرا ما را از دشنام دادن آنها منع مىكنى امام ( ع ) سخن بالا را در پاسخشان فرمود . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - ج 3 ص 102 و 103 ج 3 ص 102 و 103 ) ( 390 . ) در تاريخ « طبرى » 1 طبرى - تاريخ - ج 6 ص 34 در حوادث سال 38 ج 6 ص 34 در حوادث سال 38 سخنى از امام ( ع ) نقل شده كه همين معنى را مىرساند گر چه در آنجا نيامده كه اين سخن را امام ( ع ) در « صفين » گفته باشد ، ولى بعيد نيست چنين سخنى از امام ( ع ) چند بار تكرار شده